Bitwa o literaturę. Isaac Bashevis Singer i jego "Sztukmistrz z Lublina"

Goście: Monika Adamczyk-Garbowska, Agata Tuszyńska, Witold Dąbrowski Prowadzenie: Jerzy Sosnowski

Zapis z dnia: 9 kwietnia 2019 godz: 18:00:00

Jeden z najważniejszych pisarzy XX wieku urodził się pod Warszawą, mieszkał przez pewien czas w Biłgoraju i podkreślał swoje związki z Polską. Ale pisał w języku jidysz i kultura polska jakby nigdy go nie uznała za swojego... 41 lat po otrzymaniu przez niego literackiej nagrody Nobla warto o nim w Lublinie porozmawiać, zwłaszcza mając w pamięci Sztukmistrza z Lublina…
Jerzy Sosnowski

Monika Adamczyk-Garbowska, literaturoznawca, profesor zwyczajny w Instytucie Germanistyki i Lingwistyki Stosowanej UMCS w Lublinie, w latach 2000‒2011 kierownik Zakładu Kultury i Historii Żydów; tłumaczka z języka angielskiego i jidysz. Opublikowała m.in. Polska Isaaca Bashevisa Singera – rozstanie i powrót (1994), Contemporary Jewish Writing in Poland. An Anthology (2001, wspólnie z Antonym Polonskym), Odcienie tożsamości. Literatura żydowska jako zjawisko wielojęzyczne (2004), Kazimierz vel Kuzmir. Miasteczko różnych snów (2006), Tam był kiedyś mój dom... Księgi pamięci gmin żydowskich (2009, z Adamem Kopciowskim i Andrzejem Trzcińskim), Następstwa zagłady Żydów. Polska 1944‒2010 (2011, z Feliksem Tychem – ang. wersja Jewish Presence in Absence: The Aftermath of the Holocaust in Poland 1944‒2010 [2014]). W 2004 roku otrzymała nagrodę naukową im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej za badania nad literaturą jidysz.

Agata Tuszyńska
, pisarka, poetka i reportażystka. Autorka wielu bestsellerowych biografii – Isaaca Bashevisa Singera, Wiery Gran, Józefiny Szelińskiej (narzeczonej Bruno Schulza), a także osobistej: Rodzinnej historii lęku i Ćwiczeń z utraty. W 2018 ukazała się napisana wspólnie z Dorotą Barczak-Perfikowską, Grażyną Latos, Elżbietą Strzałkowską i Wiolettą Wejman książka Bagaż osobisty. Po Marcu zbierająca wspomnienia przymusowych emigrantów z Marca 1968. Laureatka nagrody PEN CLubu im. Ksawerego Pruszyńskiego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie reportażu literackiego, oraz Canadian Jewish Literary Award (2016). Jej książki tłumaczone są na kilkanaście języków.

Witold Dąbrowski - animator kultury, aktor, opowiadacz, zastępca dyrektora Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN. Związany z Teatrem NN od początku jego istnienia, czyli od 1990 roku początkowo jako muzyk, potem aktor, wreszcie jako animator kultury. Zaangażowany w wiele projektów realizowanych przez Ośrodek. Od lat szczególe miejsce w jego aktywności zajmuje twórczość Icchaka Baszewisa Singera. Stale prezentuje na scenie adaptacje jego opowiadań m.in. Sztukmistrz z Lublina, Tajbełe i jej demon, Jak Szlemiel szedł z Chełma do Warszawy, Historia dwóch liści. Czasami opowiada sam, czasami z towarzyszącymi mu na żywo muzykami. Od 2009 roku, w rocznicę pierwszej publikacji Sztukmistrza z Lublina organizuje urodziny Sztukmistrza, jako spotkanie artystów wielu sztuk.
Od 2011 roku jest dyrektorem Międzynarodowego Festiwalu Śladami Singera, odwiedzającego miasta, w których noblista umieścił akcję swoich opowiadań. W tegorocznej IX edycji festiwal dotrze do Biłgoraja, Bychawy, Chełma, Goraja, Janowa Lubelskiego, Józefowa, Kocka, Krasnobrodu, Kraśnika, Piask, Szczebrzeszyna i Tyszowiec. Artystyczna podróż aktorów, muzyków, cyrkowców, performerów i edukatorów tradycyjnie zakończy się w Lublinie podczas Festiwalu Carnaval Sztukmistrzów. Ideą festiwalu jest przypominanie i przybliżanie twórczości Singera, ale także odkrywanie żydowskiego dziedzictwa tego regionu, wykreślonego z Pamięci mieszkańców na dziesiątki lat. To jeden z filarów programowych działalności Ośrodka.